Գառնիում, որտեղ Հայաստանի խորհրդանշական հելենիստական տաճարն ու տպավորիչ բազալտե կիրճերն են, զբոսաշրջությունն առօրյա կյանքի մաս է, ավելին, քան սեզոնային զբաղմունք։ Եվ տարիներ շարունակ մի կին դիտում էր այցելուների ժամանումը և պարզ հարց տալիս. որտե՞ղ են նրանք գիշերում։
Գոհար Բարսեղյանը քառասուն տարի ապրում է Գառնիում, բավականաչափ երկար՝ հասկանալու դրա ներուժն ու բացթողումները։
«Ես բնիկ Գառնիից չեմ, բայց այստեղ ապրում եմ չորս տասնամյակ։ Ես երկար աշխատել եմ զբոսաշրջության ոլորտում և տեսել եմ, որ հյուրատան պահանջարկ կա։ Մենք սկսեցինք փոքր քայլերով, և այդպես էլ ստեղծվեց Հարմոնիա գարդենը», ասում է Հարմոնիա Գարդենի հիմնադիր Գոհար Բարսեղյանը։
Այսօր Հարմոնիա այգին գտնվում է Գառնիի տաճարից ընդամենը մի քանի քայլ հեռավորության վրա՝ հյուրատուն և գաստրոայգի, որտեղ հյուրերն արթնանում են օրգանական նախաճաշով, ժամանակ են անցկացնում խնամված այգում և հեռանում զգացողությամբ, որ ստացել են ավելի անձնական միջավայր, քան հյուրանոցը։
Վայր, որտեղ կանայք հաջողում են
Գառնիում զբոսաշրջությունը վաղուց է այցելուներ բերում։ Այն, ինչ այն միշտ չէ ապահովվել, տեղացի կանանց համար կայուն զբաղվածությունն է։ Սկզբում Հարմոնիա Գարդենը որոշեց փոխել դա։
«Մեզ համար շատ կարևոր է հյուրանոցում կանանց համար աշխատատեղերի ստեղծումը։ Այժմ մենք ունենք հինգ աշխատակից, և ցանկանում ենք ավելի զարգանալ», ասում է Գոհարը։
Այդ աշխատակիցներից մեկը Մարինե Թադևոսյանն է։ Նրա պատմությունը սկսվում է Հարմոնիա Գարդենից շատ առաջ։
«Ես սկսել եմ թխել ութ տարեկանից։ Մենք մեծ ընտանիք էինք՝ շատ երեխաներ, մայրս հոգնում էր։ Նա խմոր էր պատրաստում, վառում էր թոնիրը, և մենք նստում էինք ու գրտնակում, մինչ նա թխում էր»։
Այսօր, վեց տասնամյակ անց, Մարինեն թարմ լավաշ է պատրաստում աշխարհի տարբեր ծայրերից եկած հյուրերի համար՝ ավանդական հացը թխելով կավե թոնիրում, ինչպես անում էր մանկության տարիներին։ Այն, ինչ նա առաջարկում է, ավելին է, քան սնունդը, դա հարատևող ավանդույթ է։
Իրականության վերածվող ներուժ՝ ԵՄ աջակցությամբ
Տեղական գիտելիքներն ու նպատակասլացությունը կարող են բիզնեսի զարգացում ապահովել։ Սակայն Հայաստանի տարբեր մարզերում ֆինանսավորման և մասնագիտական աջակցության հասանելիությունը մնում է հիմնական խոչընդոտ, հատկապես Երևանից դուրս գտնվող կին ձեռներեցների համար։
«Կանայք բիզնեսում» ծրագիրը, որ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ) և Եվրոպական միության համատեղ նախաձեռնությունն է և իրականացվում է ACBA բանկի միջոցով, օգնեց լրացնել այդ բացը: Ֆինանսավորման և խորհրդատվական աջակցության շնորհիվ Գոհարը կարողացավ ընդլայնել Հարմոնիա Գարդենը և ամրապնդել այն որպես կայուն բիզնես:
«Ես հպարտ եմ, որ մեզ հաջողվեց հաղթահարել դժվարությունները և ստեղծել մի վայր, որտեղ հյուրերը իսկապես գոհ են», ասում է նա: «Ոմանք ասում են՝ «սա իսկական ներդաշնակություն է», մյուսներն ասում են՝ «իրենց զգում են ինչպես տանը»: Դա ինձ համար շատ բան է նշանակում»:
Գոհարը 2014 թ․-ից ավելի քան 7000 կին ձեռներեցներից մեկն է, որ այս ծրագրի միջոցով Հայաստանում աջակցություն է ստացել: Ծրագիրն ու Հարմոնիա Գարդենի նման նախաձեռնությունները միասին աստիճանաբար փոխում են կանանց դերը երկրի տնտեսությունում:
Գառնիում այդ փոփոխությունը տեսանելի է փոքր, բայց շոշափելի ձևով՝ կայուն աշխատատեղեր, վերադարձող հյուրեր և առավոտյան թարմ լավաշի հոտ:
Ճիշտ աջակցության դեպքում տեղական բիզնեսները ավելին են անում, քան պարզապես աճում են․ նրանք ստեղծում են կայուն զարգացման հնարավորություններ:
